Bệnh sởi là một bệnh sốt phát ban điển hình. Tuy nhiên sau khi thực hiện tiêm vacxin sởi trong chương trình TCMR thì có thể xảy ra những trường hợp phát ban khác giống sởi (như Rubella,...) hoặc bệnh sốt phát ban nghi sởi ở trẻ em đã được tiêm vacxin sởi. Bởi thế rất cần thiết phải thực hiện chẩn đoán xác định sởi bằng xét nghiệm MAC- ELISA đối với những trường hợp sốt phát ban nghi sởi tản phát cũng như trong vụ dịch.
4.1. Cách lấy máu và chắt huyết thanh
- Bất cứ mẫu máu nào được lấy sau khi phát ban đều được coi là đúng qui định. Tốt nhất mẫu máu được lấy từ ngày thứ 3 sau khi phát ban.
- Lấy máu tĩnh mạch 1ml bằng bơm tiêm dùng 1 lần, bơm nhẹ nhàng vào ống nghiệm vô trùng, để ống nghiệm nằm hơi nghiêng cho máu trải ra. Để ở nhiệt độ phòng 1 giờ cho huyết thanh tách ra rồi bảo quản ở 4 độ C. Đưa mẫu máu về phòng thí nghiệm. Mẫu máu này không được để đông băng và chỉ được để ở 4 độ C trong vòng 24 giờ. Tốt nhất là ly tâm ngay ở tốc độ 1500 vòng trong 10 phút. Chắt lấy huyết thanh phải cẩn thận không để xảy ra tan huyết. Ống huyết thanh phải được đậy nút và đảm bảo vô trùng khi gửi đến phòng thí nghiệm chẩn đoán. Trong khi chờ đợi xét nghiệm, huyết thanh được bảo quản ở 2-4 độ C hoặc có thể để đông băng nếu chưa xét nghiệm được ngay. Mỗi mẫu huyết thanh phải kèm theo phiếu xét nghiệm (theo mẫu quy định).
- Lấy máu đầu ngón tay bằng ống mao dẫn (1ml). Phương pháp này đơn giản nhưng đòi hỏi có kinh nghiệm để đảm bảo kháng thể trong huyết thanh không bị tiêu hao khi hàn ống. Mẫu máu lấy xong bảo quản và ly tâm như máu lấy tĩnh mạch. Các ống mao dẫn phải hàn kín nhưng không được đốt nóng huyết thanh sẽ ảnh hưởng hiệu giá kháng thể. Phương pháp này có thể ứng dụng ở phòng thí nghiệm quốc gia hoặc các phòng thí nghiệm ở các Viện khu vực.
4.2. Bảo quản mẫu huyết thanh gửi đến phòng thí nghiệm
- Mẫu huyết thanh sau khi chắt, gửi đến phòng thí nghiệm càng sớm càng tốt. Không nên chờ đợi các mẫu lấy tiếp theo rồi gửi một thể.
- Mẫu huyết thanh được đựng trong ống vô trùng có nút, tốt nhất là nút vặn xoáy (loại tuýp nhựa Cryotube) rồi cho vào túi nhựa buộc chặt cẩn thận.
- Dùng dụng cụ bảo quản vacxin trong dây chuyền lạnh để đựng mẫu. Để mẫu ở giữa, đặt các bình tích lạnh xung quanh và ở trên để đảm bảo 2-8 độ C. Cần ghi nhớ là để ống huyết thanh thẳng đứng trong dụng cụ vận chuyển. Không để nằm hoặc nghiêng ống huyết thanh.
Cách lấy huyết thanh chẩn đoán sởi
1.Mục đích:
Chẩn đoán phát hiện kháng thể sởi IgM trong giai đoạn cấp của bệnh.
2.Vật liệu:
- Phiếu bệnh phẩm, nhãn, bút bi.
- Bông, cồn 70 %.
- Dây thắt để lấy máu tĩnh mạch.
- Ống tiêm vô trùng cỡ 3-5 ml, kim cỡ 23G x 1”
- Ống nghiệm vô trùng cỡ 5 ml, bằng nhựa PS, trong suốt, có nút, bên trong có các hạt bi, không chứa chất chống đông. |
- Ống nhỏ giọt vô trùng hoặc pipette Pasteur.
- Ống nghiệm trữ lạnh (cryotube) bằng nhựa, có nút xoáy, cỡ 1,8 ml, vô trùng.
- Túi nylon 17 x 27 cm.
- Dây thun khoanh.
- Phích lạnh với các hộp nước đá.
- Máy ly tâm nếu có |
3.Thực hiện:
- Bệnh phẩm: huyết thanh.
- Thời điểm lấy máu: trong vòng ngày thứ 3 - 28 sau khi phát ban.
- Khối lượng: ít nhất 1,5 ml máu tĩnh mạch.
- Số mẫu cần lấy: tất cả các bệnh nhân sốt + phát ban.
- Bảo quản:
- Để máu ở nhiệt độ phòng cho máu đông, ly tâm 1.500 vòng/phút trong vòng10 phút.
- Tách huyết thanh chuyển sang 1 ống khác, bảo quản huyết thanh ở tủ mát 2-8oC trong 48 giờ, nếu lâu hơn phải để ở tủ đá –20oC.
- Vận chuyển: đặt các ống huyết thanh thẳng đứng trong phích đá có các bình tích lạnh, đem tới Viện Pasteur TP.HCM trong vòng 48 giờ cùng với phiếu bệnh phẩm.
Chú ý:
- Không để máu chưa tách huyết thanh vào tủ đá.
- Nếu không thể ly tâm, đặt các ống máu đông thẳng đứng trong phích lạnh chuyển nhanh đến Viện Pasteur TP.HCM trong vòng 24 giờ.
- Huyết thanh phải để ở -20oC nếu giữ quá 48 giờ.
- Không làm đông, tan huyết thanh trên 5 lần.
|
