14. Bệnh Thương hàn

             14.1 Bệnh Thương hàn là ǵ?

Bệnh thương hàn là bệnh truyền nhiễm lưu hành gây dịch do vi khuẩn. Cho đến nay, bệnh thương hàn vẫn c̣n là vấn đề y tế toàn cầu, bởi v́ mỗi năm, ước tính có đến 17 triệu trường hợp mắc và khoảng 600.000 trường hợp tử vong. Bệnh phân bố khắp thế giới. Trong khoảng 10 năm trở lại đây, nhiều vụ dịch xảy ra do vi khuẩn thương hàn đa kháng thuốc.

             14.2 Bệnh thương hàn lây truyền như thế nào?

Bệnh thương hàn lây truyền qua đường tiêu hoá do thực phẩm, nước uống mang mầm bệnh. Người bệnh trở thành nguồn bệnh đào thải vi khuẩn ra môi trường từ khi có triệu chứng đầu tiên (sốt) và có thể kéo dài tới hàng tháng, hàng năm sau khi b́nh phục.

             14.3 Những dấu hiệu và triệu chứng của bệnh?

Thời kỳ nung bệnh trung b́nh 8 – 14 ngày. Khởi phát thường từ từ bằng sốt tăng dần, rối loạn tiêu hoá (ỉa lỏng), nhức đầu. Sau khoảng 1 tuần người bệnh sốt cao liên tục 39 – 40OC (h́nh cao nguyên), ly b́ (typhos), bụng chướng, gan lách to và đào ban có thể gặp trong 40 – 50% số trường hợp.

             14.4 Biến chứng của bệnh là ǵ?

Chảy máu ruột và thủng ruột là 2 biến chứng thường gặp có thể gây tử vong ở những trường hợp điều trị muộn hoặc không được điều trị. Các biến chứng khác như viêm năo, viêm cơ tim, viêm màng bụng, viêm túi mật… tuy hiếm gặp song cũng rất nặng dễ gây tử vong.

             14.5 Điều trị như thế nào?

Kháng sinh đặc hiệu: Ở vùng vi khuẩn c̣n nhạy cảm: Chloramphenicol, Ampixillin và Cotrimoxazole được chọn cho cả bệnh nhân người lớn và trẻ em. Ở vùng vi khuẩn đă đa kháng, phải sử dụng các thuốc thuộc nhóm New quinolone cho người lớn và các thuốc nhóm Cephalosporrin thế hệ 3 (ceftriaxone) cho trẻ em. 

Điều trị biến chứng cụ thể rất quan trọng để tránh tử vong.

             14.6 Pḥng bệnh thương hàn như thế nào?

Không đặc hiệu: cải thiện điều kiện vệ sinh tăng cường nguồn nước sạch, vệ sinh ăn uống: uống nước đun sôi, không ăn thực phẩm sống hay nghi ngờ nhiễm trùng, rửa tay trước khi ăn, sau khi đi ngoài…

Pḥng bệnh đặc hiệu: việc dùng vắc xin pḥng bệnh là phương pháp đặc hiệu, chủ động và có hiệu quả.

Những điểm chính

Bệnh thương hàn là bệnh truyền nhiễm lưu hành gây dịch do vi khuẩn. Khoảng 10 năm trở lại đây, nhiều vụ dịch xảy ra do vi khuẩn thương hàn đa kháng thuốc.

Bệnh thương hàn lây truyền qua đường tiêu hoá do thực phẩm, nước uống mang mầm bệnh. Người bệnh trở thành nguồn bệnh đào thải vi khuẩn ra môi trường.

Thời kỳ nung bệnh trung b́nh 8 – 14 ngày. Khởi phát thường từ từ bằng sốt tăng dần, rối loạn tiêu hoá (ỉa lỏng), nhức đầu.

Chảy máu ruột và thủng ruột là 2 biến chứng thường gặp có thể gây tử vong ở những trường hợp điều trị muộn hoặc không được điều trị.

Điều trị kháng sinh đặc hiệu, điều trị biến chứng cụ thể rất quan trọng để tránh tử vong.

Dùng vắc xin pḥng bệnh là phương pháp đặc hiệu, chủ động và có hiệu quả.