8. Bệnh Lao

8.1 Bệnh lao là gì?

Bệnh lao gây ra bởi vi khuẩn lao, vi khuẩn thường gây bệnh ở phổi, những phần khác của cơ thể như xương, khớp và não cũng có thể bị ảnh hưởng.

Không phải tất cả những người bị nhiễm vi khuẩn lao đều bị bệnh. Người bị nhiễm lao thường không nhận thấy mình bị bệnh vì có thể không có triệu chứng. Sự nhiễm lao có thể kéo dài suốt đời và người nhiễm lao có thể không bao giờ phát bệnh. Những người bị nhiễm lao mà không phát bệnh thì không có khả năng lây cho người khác.

Trong năm 2001, khoảng hai triệu người trên thế giới chết vì bệnh lao.

8.2 Bệnh lao lây truyền như thế nào?

Bệnh lao lây truyền từ người này sang người khác qua đường không khí khi người mắc bệnh lao ho hoặc hắt hơi. Bệnh lao phát tán nhanh đặc biệt ở những nơi đông đúc, có khó khăn về chăm sóc y tế và nuôi dưỡng kém. Ở một vài nơi, người ta có thể bị nhiễm vi khuẩn lao từ súc vật bị bệnh do dùng sữa tươi từ gia súc bị nhiễm trùng.

Mọi lứa tuổi đều có thể bị mắc bệnh lao. Nhưng nguy cơ phát triển của bệnh lao cao ở trẻ em dưới 3 tuổi và ở người già. Những người bị nhiễm vi khuẩn lao có đáp ứng miễn dịch yếu (ví dụ như những người bị HIV/AIDS) có nguy cơ mắc bệnh lao cao hơn so với người bình thường.

8.3 Những dấu hiệu và triệu chứng của bệnh là gì?

Thời kỳ ủ bệnh thường từ 4 đến 12 tuần, nhưng cũng có thể kéo dài hàng tháng hoặc hàng năm. Sau khi bắt đầu điều trị một vài tuần người bệnh vẫn có thể gây nhiễm cho người khác.

Những triệu chứng của bệnh lao bao gồm: mệt mỏi, sút cân, sốt và ra mồ hôi đêm. Trong thể lao phổi các triệu chứng bao gồm: ho, ho ra máu và đau ngực. Tuy nhiên ở trẻ nhỏ dấu hiệu của lao phổi chỉ là trẻ phát triển kém hoặc không tăng cân. Những dấu hiệu và triệu chứng khác tuỳ thuộc vào phần cơ thể bị xâm nhập. Ví dụ lao xương khớp có thể làm sưng đau và ảnh hưởng tới đầu gối, cột sống hoặc thận.

8.4 Biến chứng của bệnh là gì?

Bệnh lao có có thể biểu hiện rất nhiều thể khác nhau và đôi khi rất khó chẩn đoán. Người bị lao phổi nếu không được điều trị sẽ bị suy kiệt, tử vong đặc biệt ở những người nhiễm HIV/AIDS.

8.5 Điều trị bệnh lao như thế nào?

Người bị lao phải điều trị đủ một đợt, đúng phác đồ thường dùng kết hợp 2 hoặc nhiều loại thuốc chống lao kéo dài ít nhất 6 tháng, được gọi là DOTS (lịch điều trị có kiểm soát). Rất tiếc là nhiều người không dùng thuốc đủ liều hoặc không điều trị hết đợt. Số khác điều trị không hiệu quả. Điều này có thể làm tăng sự đa kháng thuốc của vi khuẩn lao và có thể vô cùng nguy hiểm nếu vi khuẩn này lây cho người khác. Khi bệnh nhân lao không hoàn thành đợt điều trị hoặc điều trị không đúng họ sẽ tiếp tục là nguồn lây nhiễm.

8.6 Phòng bệnh lao như thế nào?

Tiêm vắc xin BCG cho trẻ nhỏ có thể phòng được lao màng não và các thể lao nặng khác ở trẻ dưới 5 tuổi. Vắc xin BCG không tiêm cho trẻ trên 12 tháng tuổi vì tỉ lệ bảo vệ rất khác nhau và ít chắc chắn.

Những điểm chính

Vi khuẩn lao thường gây bệnh ở phổi và có thể ở các bộ phận khác của cơ thể như xương, khớp, não.

Bệnh lao lây truyền qua đường hô hấp.

Các triệu chứng của bệnh lao gồm mệt mỏi, sút cân, sốt và ra mồ hôi đêm.

Người mắc bệnh lao phải điều trị hoàn chỉnh một đợt, nếu không có thể làm lây truyền bệnh sang người khác.

Phương pháp phòng bệnh lao cho trẻ dưới 12 tháng tuổi là tiêm vắc xin BCG càng sớm càng tốt sau khi sinh.