Giám sát véc tơ nhằm xác định nguồn sinh sản chủ yếu của muỗi truyền bệnh, sự biến động theo mùa của véc tơ, tính nhạy cảm của véc tơ với các hoá chất diệt côn trùng. Điểm giám sát véc tơ được lựa chọn tại nơi có điều kiện thuận lợi cho sự sinh sản và phát triển của Aedes aegypti, Aedes albopictus.
3.1. Giám sát muỗi trưởng thành
Giám sát muỗi trưởng thành bằng phương pháp soi bắt muỗi đậu nghỉ trong nhà, dùng để đánh giá quần thể muỗi. Người điều tra chia thành nhóm, mỗi nhóm hai người soi bắt muỗi cái đậu nghỉ trên quần áo, chăn màn, các đồ vật trong nhà vào buổi sáng, mỗi nhà soi bắt muỗi trong 15 phút. Sau khi bắt muỗi, tiến hành điều tra bọ gậy (lăng quăng) bằng quan sát, ghi nhận ở toàn bộ dụng cụ chứa nước trong và quanh nhà. Số nhà điều tra cho một đơn vị huyện là 50, điều tra 1 lần/tháng (phân bổ trong các xã, phường trọng điểm):
Những chỉ số sử dụng để theo dõi muỗi Aedes aegypti, Aedes albopictus (tính theo từng loài).
1. Chỉ số mật độ (CSMĐ) muỗi Aedes aegypti là số muỗi cái Aedes aegypti trung bình trong một gia đình điều tra.
CSMĐ(con/nhà) =( Số muỗi cái Aedes aegypti bắt được ) /
( Số nhà điều tra )
2. Chỉ số nhà có muỗi (CSNCM) Aedes aegypti là tỷ lệ phần trăm nhà có muỗi cái Aedes aegypti trưởng thành
CSNCM(%) = ( Số muỗi cái Aedes aegypti bắt được ) /
( Số nhà điều tra ) x 100
3.2. Giám sát bọ gậy (lăng quăng)
Giám sát thường xuyên: 1 tháng 1 lần cùng với giám sát muỗi trưởng thành.
Giám sát ổ bọ gậy (lăng quăng) nguồn: Phương pháp này dựa vào kết quả đếm toàn bộ số lượng bọ gậy (lăng quăng) Aedes trong các chủng loại dụng cụ chứa nước khác nhau để xác định nguồn cung cấp muỗi Aedes chủ yếu của từng địa phương theo mùa trong năm hoặc theo từng giai đoạn để điều chỉnh, bổ sung các biện pháp tuyên truyền và phòng chống véc tơ thích hợp.
Xác định ổ bọ gậy (lăng quăng) nguồn sẽ tiến hành theo đơn vị huyện trọng điểm 2 lần/năm. Mỗi lần điều tra 100 hộ gia đình (phân bổ trong các xã, phường trọng điểm) (lần 1 thực hiện vào quý I-II, lần 2 thực hiện vào quý III-IV).
Có 4 chỉ số được sử dụng để theo dõi bọ gậy (lăng quăng) của muỗi Aedes aegypti và Aedes albopictus:
1. Chỉ số nhà (CSNBG) là tỷ lệ phần trăm nhà có bọ gậy (lăng quăng) Aedes
2. Chỉ số dụng cụ chứa nước có bọ gậy (lăng quăng) (CSDCBG) là tỷ lệ phần trăm dụng cụ chứa nước có bọ gậy (lăng quăng) Aedes:
3. Chỉ số Breteau (BI) là số DCCN có bọ gậy (lăng quăng) Aedes trong 100 nhà điều tra. Trong thực tế chỉ điều tra 50 nhà, vì vậy BI được tính như sau:
4. Chỉ số mật độ bọ gậy (lăng quăng) (CSMĐBG) là số lượng bọ gậy (lăng quăng) trung bình cho 1 hộ gia đình điều tra. Chỉ số CSMĐBG chỉ sử dụng khi điều tra ổ bọ gậy (lăng quăng) nguồn.
3.3. Giám sát độ nhạy cảm của muỗi Aedes aegypti , Aedes albopictus đối với các hoá chất diệt côn trùng
Do tuyến tỉnh và khu vực thực hiện 1 lần/năm với từng hoá chất diệt muỗi sốt xuất huyết. Dựa theo kỹ thuật do Dự án phòng chống SD/SXHD Quốc gia hướng dẫn.
3.4. Quy định tổ chức thực hiện giám sát véc tơ
a) Tuyến tỉnh: Tập huấn, chỉ đạo tuyến huyện thực hiện giám sát. Thực hiện giám sát tại các điểm giám sát trọng điểm của tỉnh.
b) Tuyến huyện: Tập huấn, chỉ đạo và tham gia giám sát, phòng chống véc tơ ở các xã thuộc huyện (50 hộ gia đình phân bố ở các xã, phường trọng điểm). Thực hiện giám sát tại các điểm giám sát trọng điểm của huyện.
c) Tuyến xã, phường: Thực hiện giám sát và xử lý ổ bọ gậy (lăng quăng) ít nhất 1 lần/tháng đến từng hộ gia đình thông qua hoạt động của màng lưới y tế cơ sở, cộng tác viên, học sinh.
3.5. Báo cáo kết quả
Báo cáo giám sát thường xuyên và điều tra tại ổ dịch: Huyện báo cáo Trung tâm YTDP tỉnh. Tỉnh tập hợp số liệu giám sát và báo cáo kết quả theo mẫu 5, hàng tháng gửi về Viện khu vực và Trung ương trước ngày 15 cùng thời gian với báo cáo kết quả điều tra bệnh nhân và ngay sau khi điều tra tại ổ dịch.
Báo cáo kết quả điều tra ổ bọ gậy (lăng quăng) nguồn theo mẫu riêng gửi cho Trung tâm YTDP tỉnh.
|
