Trang chủ  Font  Liên hệ  Tìm kiếm  Check e_mail  English
Giới thiệu
Y tế cộng cộng
Nghiên cứu y học
Đào tạo
Dịch vụ y tế
Vắc xin & Sinh phẩm
Giáo dục sức khỏe
Ấn phẩm
 TIN TỨC
TIN NHANH
Hoạt động của Viện
Hội nghị - Hội Thảo
Nghiên cứu khoa học
Tin khác
Phòng xét nghiệm đạt chuẩn ISO
 
 

TIN : TIN NHANH -> Nghiên cứu khoa học

TÀI LIỆU TRUYỀN THÔNG VỀ BỆNH CÚM A/H5N1 (13/02/2006)

TIN TỨC VỀ ĐẠI DỊCH: Vì sao đáng được đưa tin

Đại dịch là một vụ dịch có phạm vi ảnh hưởng toàn thế giới. Các vụ dịch cúm của loài lông vũ (cúm gia cầm) ở Đông Nam châu Á xảy ra trên vùng địa lý rộng lớn có giới hạn mức độ và tập trung chủ yếu ở động vật. Tuy nhiên nếu vi rút cúm gia cầm biến đổi thành một loại vi rút đại dịch hoàn toàn có khả năng lây lan ở người, nó sẽ rất có thể lan tràn toàn thế giới, làm tác động đến mọi quần thể dân cư, bất kể biên giới quốc gia hay tình trạng kinh tế xã hội.

Các đại dịch cúm là sự kiện hiếm gặp nhưng tái diễn. Trong suốt lịch sử ghi nhận được của loài người, các đại dịch xuất hiện điển hình cứ 10 đến 50 năm. Trong thế kỷ 20, đã có 3 đại dịch vào các năm: 1918 (làm chết khoảng 40 triệu người), 1957 (làm chết khoảng 2 triệu người) và 1968 (làm chết khoảng 1 triệu người). Do gây ra sự tăng cao đột ngột về số lượng người bệnh và chết, các đại dịch thường làm quá tải khả năng đáp ứng của dịch vụ y tế và đưa đến những đình trệ xã hội và thiệt hại kinh tế nặng nề.

Khi loại vi rút đại dịch hoàn toàn có thể lây lan ở người xuất hiện, chu trình lây truyền toàn cầu có thể xảy ra trong vòng 3 tháng. Vì chủng vi rút đại dịch có thể là một phân nhóm vi rút mới mà trước đó chưa hề lưu hành ở quần thể loài người, nó sẽ rất nguy hiểm vì đại bộ phận quần thể không có miễn dịch với chúng. Trong khi ngành y tế sẽ bị ảnh hưởng đầu tiên, thì đại dịch có xu hướng gây ra đình trệ lớn về kinh tế và xã hội, như ảnh hưởng tới một lượng lớn lực lượng lao động, gây căng thẳng quá mức về các dịch vụ thiết yếu trong xã hội và chúng sẽ làm gián đoạn các hoạt động du lịch, đi lại và thương mại.

BỆNH CÚM: Những khái niệm cơ bản

Bệnh cúm gây ra bởi một loại vi rút mà đầu tiên chúng tấn công vào đường hô hấp trên: mũi, họng và đôi khi vào phổi. Bệnh thường kéo dài khoảng 1 tuần với các đặc điểm sốt cao, đaunhức đầu, khó chịu, ho và đau họng. Các vụ dịch cúm hàng năm tấn công khoảng từ 5% đến 15% dân số, làm khoảng 3-5 triệu người mắc bệnh trong đó làm tử vong 250.000 – 500.000 người (chủ yếu là người già).

Các vi rút cúm gây bệnh ở người đang lưu hành hiện nay chia thành 2 nhóm: A và B. Trong hai nhóm này, chỉ có các vi rút nhóm A có khả năng gây thành đại dịch. Các vi rút cúm biến đổi dễ dàng và khó dự đoán trước. Vì các vi rút này thiếu cơ chế “đọc và sửa bản sao”, các lỗi nhỏ xuất hiện khi vi rút nhân lên không được sửa chữa. Kết quả là thành phần cấu trúc gen của vi rút thường xuyên có những thay đổi nhỏ. Những thay đổi liên tục này ở các gen được tạo ra của vi rút cúm A gọi là “trôi” kháng nguyên hay còn gọi là biến đổi điểm, chính điều này đòi hỏi phải cập nhật chủng tạo ra vắc xin cúm hàng năm.

Các vi rút cúm A ngoài việc gây bệnh ở người, chúng còn gây bệnh ở các loài chim và một số động vật có vú khác. Vi rút cúm của một loài có thể trao đổi chất liệu di truyền của nó với các vi rút cúm của loài khác trong một quá trình gọi là “tái tổ hợp”. Điều này giải thích tại sao các vi rút cúm được các chuyên gia coi là “pha tạp”. Khi các vi rút tái tổ hợp, một vi rút lai ghép mới sẽ được tạo ra, còn gọi là “đổi” kháng nguyên. Do quần thể loài người không có miễn dịch chống lại vi rút mới, và do không có sẵn vắc xin để tạo sự bảo vệ cần thiết, sự đổi kháng nguyên đã gây ra các đại dịch cúm trong lịch sử với một thể bệnh nặng bất thường cho quần thể dân số lớn. Để xảy ra được hiện tượng này, phân nhóm vi rút mới phải có cấu trúc gien của vi rút cúm người, để làm cho nó lây lan dễ dàng từ người này sang người khác.

Vi rút cúm đại dịch có thể xuất hiện nhờ một cơ chế khác gọi là “đột biến để thích nghi” trong đó các vi rút biến đổi dần dần trong quá trình lây lan ở người để dần tạo thành một chủng lây lan rất dễ dàng trong quần thể loài người. Người ta tin rằng chủng vi rút cúm Tây Ban Nha năm 1918 đã trải qua quá trình này, đột biến liên tục trong một thời gian không xác định, trước khi nó trở thành một chủng vi rút lây lan mạnh ở người.

Giống như cúm thường, đại dịch cúm sẽ có thể lây lan nhanh chóng qua ho, hắt hơi và hầu như sẽ lây truyền trước khi xuất hiện các triệu chứng của bệnh.

Từ Dịch Cúm ở loài lông vũ (cúm gia cầm) đến cúm người: diễn tiến trong một khoảng một thời gian ngắn

Các vi rút cúm thường có vật chủ đặc hiệu. Vi rút cúm của loài lông vũ với hơn 100 phân nhóm đã được xác định, thường chỉ gây bệnh ở các loài chim và hiếm khi mới gây bệnh ở lợn (lợn có thụ thể với các vi rút cúm của loài lông vũ). Những bệnh nhân đầu tiên được ghi nhận nhiễm vi rút cúm H5N1 vào năm 1997 ở Hồng Kông, khi vi rút này gây bệnh hô hấp nặng cho 18 người, trong đó 6 người tử vong. Việc tiêu huỷ nhanh chóng trong vòng 3 ngày toàn bộ đàn gia cầm của Hồng Kông ước chừng 1,5 triệu con, đã làm giảm cơ hội lây lan tiếp sang người và có thể đã ngăn chặn được sự xuất hiện một đại dịch.

Tháng 2/2003, một vụ dịch H5N1 ở Hồng Kông đã làm ba người mắc bệnh và hai người chết trong một gia đình mà có người trước đó có tới miền nam Trung quốc.

Ba loại vi rút cúm gia cầm khác cũng đã gây bệnh ở người. Một vụ dịch cúm H7N7 độc lực cao ở Hà lan vào tháng 2/2003 làm 89 người bị bệnh nhẹ và 1 người tử vong. Các bệnh nhi nhiễm cúm H9N2 bị bệnh thể nhẹ ở Hồng Kông năm 1999 (2 trường hợp) và trong tháng 12/2003 (1 trường hợp). Vi rút H7N3 gây viêm kết mạc nhẹ ở 2 người ở Canada năm 2004.

Các vụ dịch gần đây nhất của vi rút cúm gia cầm bắt đầu từ cuối năm 2003. Trong khoảng từ 12/2003 đến 10/2005, hơn 100 bệnh nhân nhiễm vi rút cúm H5N1 và hơn 60 người chết đã được phát hiện ở Cam-pu-chia, Trung quốc, In-đô-nê-xia, Thái lan và Việt nam.


Cúm gia cầm chuyển thành Đại dịch Cúm và ý nghĩa của sự lây truyền từ người sang người.

Cúm gia cầm H5N1 là một mối lo ngại về sức khoẻ công cộng vì khả năng nó có thể nhen nhóm thành đại dịch. Khi vi rút vẫn còn tiếp tục lưu hành ở động vật, thì vẫn còn các cơ hội gây bệnh và thích nghi với quần thể loài người.

Dựa vào các bằng chứng hiện có, vi rút H5N1 vẫn không dễ dàng vượt qua hàng rào loài sinh học để gây bệnh cho người. Mới chỉ có một số lượng ca bệnh nhỏ ở người cho dù đã có hàng chục triệu gia cầm bị nhiễm vi rút tại nhiều vùng địa lý rộng lớn trong suốt hơn 2 năm là minh chứng cho kết luận này.

Ba điều kiện cần phải có trước khi bắt đầu một đại dịch: phải xuất hiện một phân nhóm vi rút cúm mới mà trước đó chưa lưu hành ở người (bản thân điều này là một hiện tượng hiếm gặp), vi rút mới này phải có khả năng gây bệnh ở người và phải có khả năng lây truyền dễ dàng từ người sang người. Tới nay vi rút H5N1 chỉ còn phải thoả mãn điều kiện cuối cùng.

Vì sự lây truyền liên tục từ người sang người của chủng vi rút mới sẽ là “ngòi nổ” cho sự khởi đầu của một đại dịch, do vậy mọi trường hợp nghi ngờ có lây truyền H5N1 từ người sang người cần phải được nhanh chóng điều tra. Vi rút H5N1 được biết là đôi khi có khả năng lây truyền từ người sang người. Tuy nhiên, sự lây truyền này chỉ xuất hiện trong những trường hợp ngoại lệ, thường liên quan đến việc tiếp xúc rất gần gũi với bệnh nhân trong giai đoạn cấp tính. Tới nay, vi rút H5N1 chưa thể vượt qua được quá một thế hệ lây nhiễm của những người có tiếp xúc gần gũi.


Khi vi rút Cúm gia cầm lan tới quốc gia láng giềng: điều đó có nghĩa là gì?

Kể từ năm 1997, chủng H5N1 đã dần mở rộng tầm với của nó và hiện tồn tại trong phạm vi Châu Á. Tháng 9/2005, vi rút H5N1 đã được phát hiện ở gia cầm nuôi và chim hoang dã ở Nga và Kazakhstan và chim hoang dã ở Mông cổ. Các vụ dịch đơn lẻ của vi rút H5N1 ở gia cầm cũng được ghi nhận ở Rumani, Nga và Thổ Nhĩ Kỳ. Tỷ lệ chim hoang dã nhiễm vi rút H5N1 chưa được biết rõ. Chim hoang dã có thể bị nhiễm mà không có biểu hiện triệu chứng, tức là chúng có thể truyền vi rút H5N1 mà vẫn không biểu hiện bệnh. Sự nguy hiểm do các loài chim hoang dại đem đến là chúng truyền vi rút H5N1 cho các đàn gia cầm và tiếp đó sẽ là mối nguy cơ trực tiếp cho sức khoẻ con người.

Càng có thêm nhiều quốc gia phát hiện được H5N1 thì càng có nguy cơ vi rút đột biến hoặc tái tổ hợp với một loại vi cúm khác, để tạo nên một chủng vi rút mới có khả năng làm bùng nổ đại dịch càng lớn. Chim hoặc gia cầm bị nhiễm H5N1 là dấu hiệu đầu tiên báo hiệu cho ngành y tế biết là có thể sẽ xuất hiện bệnh nhân nhiễm vi rút cúm gia cầm.


Mỗi khi vi rút H5N1 lây lan tới các khu vực mới, sẽ làm tăng thêm nguy cơ nhiễm vi rút cho con người và làm tăng cơ hội cho vi rút đột biến. Cứ mỗi trường hợp bệnh nhân nhiễm vi rút H5N1 thì khả năng đột biến của vi rút tăng lên. Vi rút này rất hay thay đổi.
TS. Margaret Chan
Đại diện của Tổng Giám đốc TCYTTG về Đại dịch Cúm

Trích từ tài liệu truyền thông về dịch bệnh của Tổ Chức Y Tế Thế Giới

Trở về  
Các tin đã đưa
 NGHIÊN CỨU THÀNH CÔNG SỬ DỤNG DÒNG TẾ BÀO THƯỜNG TRỰC ĐỂ SẢN XUẤT VẮC XIN DẠI DÙNG CHO THÚ Y (13/02/2006)
 HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC (1/2005 – 8/2005) (13/02/2006)
 NGHIÊN CỨU GIẢI MÃ BỘ GEN VI RÚT CÚM A H5N1 VIỆT NAM TRÊN BỆNH PHẨM NGƯỜI VÀ GIA CẦM (13/02/2006)
 
Ảnh & Sự kiện

Hội nghị khoa học thường niên do Viện Pasteur TP.HCM tổ chức vào ngày 11/11/2009
Nhà tài trợ chính cho hoạt động website
Viện Pasteur TP. HCM

Viện Pasteur Tp.Hồ Chí Minh đang chờ quyết định của Bộ KHCN-MT để triển khai 2 đề tài nghiên cứu cấp nhà nước:

1) Nghiên cứu điểm lâm sàng, dịch tễ học, virút học của cúm A/H1N1 đại dịch 2009 ở các tỉnh Nam bộ và đề xuất các giải pháp phòng chống dịch(2009 - 2010).

2) Nghiên cứu chế tạo kit virút cúm A/H1N1 bằng kỹ thuật RT-PCR(2009-2010).

 



 
Trang chủ | Font | Liên hệ | Tìm kiếm | Check e_mail | English  
© 2004 Viện Pasteur Thành Phố Hồ Chí Minh - 167 Pasteur, Phường 8, Quận 3, Tp. Hồ Chí Minh - Tel: (84-8) 8200739, Fax: (84-4) 8231419
Tổng biên tập: Trần Ngọc Hữu - Giấy phép được cấp bởi: BỘ VĂN HÓA - THÔNG TIN, số: 304/GP-BC, ngày: 01/07/2004.