ĐÁNH GIÁ THỰC HÀNH AN TOÀN TIÊM CHỦNG TRONG CT-TCMR
TẠI TP HỒ CHÍ MINH, TRÀ VINH VÀ LÂM ĐỒNG, THÁNG 8 NĂM 2002

N.T.M.Phượng¹, N.T.T. Hà¹, H.V. Thắng¹, L.Đ. Huân¹,

T.Q. Ngọc¹, T.C. Thành¹, N.V. Cường², Đ.S. Hiển²

1: CT-TCMR phía nam, Viện Pasteur Tp.HCM

2: CT-TCMR quốc gia, Viện VSDT Hà Nội, TTYTDP Tp. HCM, Trà Vinh, Lâm Đồng

ĐẶT VẤN ĐỀ

Chương trình tiêm chủng mở rộng được thực hiện và triển khai trên toàn quốc từ năm 1985 và đã đạt được những thành quả to lớn trong công tác chăm sóc và bảo vệ sức khỏe trẻ em Việt Nam. Hàng năm có hơn 1,2 triệu trẻ em dưới 1 tuổi được tiêm đầy đủ vắc xin phòng sáu bệnh: Lao, Bạch hầu, Ho gà, Uốn ván, Bại liệt và Sởi, trên 1 triệu phụ nữ có thai và hơn 1,2 triệu phụ nữ 15-35 tuổi ở các huyện điểm được tiêm đầy đủ 2 liều vắc xin uốn ván phòng bệnh uốn ván sơ sinh.

Tiêm chích không an toàn là nguyên nhân lây truyền một số bệnh thường gặp như viêm gan B, viêm gan C và HIV, dẫn tới nguy cơ trở thành bệnh mãn tính, tàn tật hay tử vong. Sử dụng lại dụng cụ tiêm chủng có thể làm lây nhiễm các bệnh trên ở khoảng 15 - 50% (8-16 triệu trường hợp viêm gan B, từ 2,4 đến 4,5 triệu trường hợp viêm gan C, và khoảng 80.000 -160.000 trường hợp HIV). Thêm vào đó là các nguy cơ mà bệnh nhân, cán bộ y tế và cộng đồng gặp phải từ những thao tác tiêm chủng không an toàn hoặc hủy các dụng cụ tiêm chủng đã sử dụng không đúng cách. Do đó an toàn tiêm chủng và hủy hợp lý dụng cụ tiêm chủng đã sử dụng là mục tiêu của nhiều nước trong những năm gần đây, đó là một thành tố cơ bản trong việc cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe bao gồm cả phòng chống bệnh tật như tiêm chủng.

An toàn tiêm chủng luôn là mối quan tâm của chương trình tiêm chủng mở rộng. Chính sách quốc gia an toàn tiêm chủng được bắt đầu từ năm 2000, chương trình đã dùng bơm kim tiêm sử dụng 1 lần từ năm 1998. Hiện tại với nỗ lực sản xuất bơm kim tiêm tự hủy trong nước, chương trình tiêm chủng mở rộng sẽ sử dụng bơm kim tiêm tự hủy trong năm 2003.

Chính phủ Việt Nam với sự trợ giúp của Tổ chức y tế thế giới đã đề ra kế hoạch đánh giá công tác an toàn tiêm chủng trong dịch vụ TCMR ở Việt Nam nhằm đánh giá thực trạng thực hành an toàn tiêm chủng trong chương trình TCMR ở mọi tuyến.

MỤC TIÊU

1. Mục tiêu chung:

-         Đánh giá thực trạng việc thực hành an toàn tiêm chủng trong CT-TCMR

-         Sử dụng kết quả đánh giá để xây dựng những khuyến nghị về thực hành an toàn tiêm chủng.

2. Mục tiêu cụ thể:

-         Đánh giá nguồn lực ở tuyến xã: thiết bị, dụng cụ tiêm chủng và hủy rác thải

-         Đánh giá năng lực cán bộ về quản lý tiêm chủng. đặc biệt là ATTC

-         Xác định thực hành tiêm chủng không an toàn dẫn đến nguy cơ cho trẻ, cán bộ y tế và cộng đồng.

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1.       Thiết kế nghiên cứu: phương pháp đánh giá tỷ lệ tiêm chủng của TCYTTG

2.       Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: chọn mẫu ngẫu nhiên hai giai đoạn

-         Chọn 3 tỉnh/19 tỉnh: Tp. HCM, Trà Vinh và Lâm Đồng

-         Chọn 10 trạm y tế xã ở mỗi tỉnh. Tổng cộng điều tra tại 30 trạm y tế xã

3.       Thu thập số liệu

-         Quan sát buổi tiêm chủng thường xuyên

-         Quan sát cán bộ đang tiêm chủng (ít nhất 5 lần ở mỗi điểm)

-         Điền vào bảng câu hỏi soạn sẵn

4.       Phân tích số liệu: kiểm tra, nhập liệu và sử lý số liệu theo chương trình thống kê chuẩn (EPIINFO 6).

5.       Tập huấn cho các điều tra viên được tổ chức tại Viện Vệ sinh Dịch tễ TW bao gồm hướng dẫn về an toàn tiêm chủng, phương pháp đánh giá, thu thập số liệu.

6.       Nhân sự: chuyên gia WHO, cán bộ TCMR quốc gia và khu vực

7.       Nguồn kinh phí: WHO và Chính phủ Việt Nam

KẾT QUẢ

1. Đảm bảo an toàn tiêm chủng cho trẻ:

-         100% trẻ em được tiêm chủng bằng bơm kim tiêm dùng 1 lần hoặc bơm kim tiêm tự hủy

-         Cung cấp dụng cụ tiêm chủng cho tuyến xã đủ dùng trong 1 năm, trong đó bơm kim tiêm tự hủy chiếm 50%

-         86% thao tác chuẩn bị bơm kim tiêm và vắc xin đảm bảo vô trùng

-         97% có rút kim tiêm ra khỏi lọ vắc xin nhiều liều

-         100% đảm bảo một bơm tiêm, một kim tiêm cho một lần tiêm.

-         76% dung dịch pha hồi chỉnh và vắc xin của cùng một nhà sản xuất

-         97% Vắc xin được bảo quản lạnh đúng quy định

2. Nguy cơ cho cán bộ y tế và cộng đồng

-         10% cán bộ y tế xã bị tổn thương do kim tiêm đâm trong năm qua

-         7.5% trạm y tế bị thiếu hộp an toàn trong buổi tiêm chủng

-         22% dùng tay, pince đậy lại nắp kim sau khi tiêm hoặc bẻ cong kim tiêm

-         57% sử dụng dụng cụ thích hợp để bẻ lọ vắc xin, dung môi

-         17% vật sắc nhọn được tìm thấy xung quanh trung tâm y tế xã

-         80% trạm y tế xã hủy bơm kim tiêm và hộp an toàn tại chỗ, thường là đốt hoặc chôn

KHUYẾN NGHỊ

1.       Đảm bảo cung cấp đầy đủ DCTC, bơm kim tiêm tự hủy và hộp an toàn

2.       Tăng cường quản lý và giám sát các hoạt động thực hành an toàn tiêm chủng

3.       Đảm bảo hủy an toàn các DCTC đã sử dụng, đặc biệt là tại tuyến xã

[Trở về]

Copyright 2003 by Pasteur Institute In HCM, All rights reserved. Contact us : pasteur@pasteur-hcm.org.vn
167 Pasteur Street, District 3, HoChiMinh City, Vietnam. Tel : (84-8) 8200739 - Fax : (84-8) 8231419.