NHẬN XÉT BAN ĐẦU VỀ MÔ HÌNH THEO DÕI SINH HỌC VÀ LÂM SÀNG
CHO NGƯỜI NHIỄM HIV/AIDS TẠI VIỆN PASTEUR TP.HCM 1999 – 2002

Trương Xuân Liên, Cao Hữu Nghĩa

Viện Pasteur TP.HCM

MỞ ĐẦU

Từ năm 1990, khi trường hợp nhiễm HIV/AIDS được phát hiện lần đầu tiên tại Viện Pasteur TP.HCM, dịch HIV/AIDS đã lan tràn mạnh mẽ từ nhóm có hành vi nguy cơ vào cộng đồng. Nhiều hoạt động can thiệp đã được ngành y tế nói chung và Viện Pasteur TP.HCM nói riêng tiến hành trong phạm vi 19 tỉnh thành phía Nam; trong đó đáng chú ý là việc xây dựng mô hình theo dõi sinh học và lâm sàng cho người nhiễm HIV/AIDS được phát hiện tại Viện từ
1999 – 2002.

ĐỐI TƯỢNG

Người được xác định nhiễm HIV/AIDS (tại Labo AIDS – Viện Pasteur TP.HCM) cư ngụ tại TP.HCM và các tỉnh thành lân cận:

-         Dương tính với 03 kỹ thuật xét nghiệm chẩn đoán nhiễm HIV khác nhau.

-         Chưa có những triệu chứng lâm sàng nặng buộc phải vào Viện.

-         Được tiếp nhận tư vấn sau xét nghiệm bắt buộc, và tự nguyện tham gia vào nghiên cứu.

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

-         Bệnh nhân được tư vấn suốt trong 03 năm theo dõi bằng các kỳ theo dõi định kỳ và bằng điện thoại.

-         Được thực hiện miễn phí các xét nghiệm liên quan đến tiến triển của quá trình nhiễm HIV/AIDS, và tiếp nhận miễn phí các can thiệp trên các nhiễm trùng cơ hội nếu có xảy ra.

-         Dữ liệu chi tiết về sinh học và lâm sàng được lưu và phân tích theo mã số của từng bệnh nhân trong thời gian 03 năm.

KẾT QUẢ – BÀN LUẬN

A. Đặc điểm của nhóm nghiên cứu:

Đã có 307 bệnh nhân được thu dung vào mô hình “ Theo dõi lâm sàng và sinh học người nhiễm HIV/AIDS tại Viện Pasteur TP.HCM”, trong đó: tỷ lệ nam:nữ = (3:1) và có đủ các nhóm tuổi từ dưới 18tuổi đến trên 40tuổi phân bố trong các nhóm hành vi nguy cơ khác nhau.

B. Kết quả về mặt lâm sàng:

1. Tần suất tái khám của các bệnh nhân trong mô hình:

Các trường hợp khám 01 lần là do bị cải tạo, cai nghiện hoặc mắc các bệnh lý ác tính đưa đến tử vong.

2. Xếp hạng các bệnh lý thường gặp:

–         Không tính đến giai đoạn nhiễm theo xếp hạng của CDC – 1993 thì tỷ lệ xuất hiện bệnh lý da niêm trong mô hình là:17,8%. Chẩn đoán chủ yếu dựa vào khám xét lâm sàng, và các bệnh lý cụ thể phân bố như sau: Viêm da tiết bã: 50% (N=306); Zona: 30% (N=306); Ghẻ: 10%; Dị ứng da: 8% và các dạng khác chiếm 2% (N=306). Nếu tính theo nhóm hành vi nguy cơ thì 90% (N=90) các trường hợp Zona rơi vào nhóm từng sử dụng ma túy. Các trường hợp viêm da tiết bã gặp ở hầu hết các giai đoạn bệnh và gây tổn thương ở nhiều vùng khác nhau trên cơ thể. Điều trị bao gồm: kháng sinh nhóm làm giảm tiết nhờn, kháng histamine và các thuốc điều hòa hoạt động gan mật.

–         Bệnh lý hô hấp là một trong những nguyên nhân chính gây nên các biến chứng trong tiến triển của bệnh. Viêm phổi do vi trùng (23.4%) và do nấm (27.1%) là hai (02) trong số các nguyên nhân thường tìm thấy khi phân lập bệnh phẩm. Đáp ứng với điều trị chuẩn theo kháng sinh đồ là 85% (N=107), các trường hợp khác đòi hỏi kết hợp với cortico-liệu pháp hoặc điều trị chuyên biệt như kháng LAO theo chương trình chống lao quốc gia. Khi số lượng tế bào CD4 càng giảm thì khả năng phân lập được vi khuẩn lao càng tăng (06 trường hợp phân lập được BK trong đàm đều có CD4 < 100/mm³).

–         Hội chứng hạch bạch huyết (LGP: Syndrome des lymphadenopathies généralistes persistantes) gặp ở 12% (N=1225) số lượt thăm khám của bệnh nhân. Có hai (02) nhóm: nhóm hạch “nóng” chiếm 90% trường hợp (N=146), đáp ứng tốt với điều trị bằng Quinolone (50%) hoặc beta-lactam (30%). Các trường hợp viêm hạch là triệu chứng chỉ điểm của lao đòi hỏi phải có điều trị kháng lao triệt để nhằm tránh các biến chứng dò mũ hoặc sốt kéo dài ảnh hưởng rất nhiều tới tổng trạng của bệnh nhân. Đối với các trường hợp còn lại: thì không tiến hành điều trị và theo dõi ở các lần tái khám kế tiếp.

–         Biểu hiện của bệnh lý tiêu hóa là các triệu chứng thường gặp trên những bệnh nhân tiêu hóa không nhiễm HIV/AIDS gồm: đau thượng vị, nôn –buồn nôn, chán ăn… Chẩn đoán chủ yếu bằng khám lâm sàng, và phác đồ {ức chế proton+ kháng acid+ giảm co thắt} tỏ ra hữu hiệu trong 72% các trường hợp (N=116). Đối với các trường hợp tiêu chảy thường gặp ở giai đoạn tiến triển, nguyên nhân chủ yếu là: Candida (27.3%) và nhiễm trùng (27.3%) (N=22). Điều trị nguyên nhân kết hợp bù nước – điện giải có vai trò nhất định.

–         Các bệnh lý khác thường là ác tính và được điều trị theo chuyên khoa như: Toxoplasmose, Mycose cérébrale (nội thần kinh), Cytomégalovirus optique (mắt), Lymphoma abdominale (ung bướu)…. và thường tiên lượng rất xấu. Trong chương trình theo dõi có hơn 10trường hợp mắc các bệnh lý ác tính và thường tử vong rất sớm.

C. Kết quả về mặt sinh học:

1. Kết quả phân lập về mặt vi trùng:

Các trường hợp tìm ra nguyên nhân (56% – N=220) đã giúp việc điều trị dễ dàng.

+ Liên quan giữa nguồn gốc bệnh phẩm-mầm gây bệnh-kháng sinh phù hợp:

Ngoài các kháng nấm chuyên biệt, các mầm vi trùng gây bệnh vẫn còn đáp ứng với các kháng sinh thông dụng.

2. Kết quả các xét nghiệm sinh hóa:

Tỷ lệ bệnh nhân nhiễm HIV/AIDS có những rối loạn sinh hóa từ lúc phát hiện nhiễm có ý nghĩa quan trọng trong việc theo dõi diễn tiến các đồng nhiễm và tác dụng phụ khi sử dụng thuốc kháng vi rút sau này.

3. Kết quả theo dõi CD4/CD8:

Diễn tiến số lượng CD4 giảm dần theo thời gian phù hợp với các nghiên cứu của Việt Nam và thế giới về sự sụt giảm miễn dịch khi đã nhiễm HIV/AIDS.

4. Kết quả xét nghiệm HIV/AIDS cho bạn tình hoặc cho con của bà mẹ bị nhiễm HIV:

Tỷ lệ lây nhiễm thay đổi theo từng nhóm nguy cơ, từ 46.67% ở nhóm tiêm ma túy đến 19.05% ở nhóm mẹ – con.

KẾT LUẬN – KIẾN NGHỊ

1.       Mô hình theo dõi và chăm sóc cho người nhiễm HIV/AIDS tại Viện Pasteur TP.HCM đã mang đến cho những người tham gia chương trình những kinh nghiệm quý báu về chẩn đoán, theo dõi và xử trí các nhiễm trùng cơ hội thường gặp trên người nhiễm HIV/AIDS. Song song đó: chương trình cũng đã cung cấp cho bệnh nhân những kiến thức và dự phòng hiệu quả một số bệnh lý cơ hội; theo dõi các biến đổi trong cơ thể người nhiễm để có những bước dự phòng chủ động hoàn toàn miễn phí.

2.       Những kết quả nghiên cứu trên đã giúp chúng ta có những nhận xét sơ bộ ban đầu về sự biến đổi sinh học và lâm sàng của người nhiễm HIV/AIDS tại Việt Nam khi chưa dùng thuốc kháng vi rút. Rõ ràng chương trình đã có một giá trị nhất định trong tình hình mà nguồn lực của ngành Y Tế còn chưa đủ mạnh để đem sự chăm sóc tốt nhất đến với người nhiễm HIV/AIDS.

3.       Chúng tôi hy vọng chương trình sẽ được triển khai thành nhiều điểm nghiên cứu hơn nữa hầu có thể xoa dịu phần nào nỗi đau và sự mất mát của những người nhiễm HIV/AIDS tại Việt Nam.

[Trở về]

Copyright 2003 by Pasteur Institute In HCM, All rights reserved. Contact us : pasteur@pasteur-hcm.org.vn
167 Pasteur Street, District 3, HoChiMinh City, Vietnam. Tel : (84-8) 8200739 - Fax : (84-8) 8231419.