R Trần Vinh Hiển, Trần Khánh Tiên,Trần Hữu Hoàng.Lưu Lệ Loan, Nguyễn Hữu Cường
RRJacques Boisvert, Antoine Aubin, Jean O.Lacoursière
RViện Pasteur TP.HCM
RRTrường Ðại Học Québec Canada
TT.Y Học Dự Phòng Long An
TT.Y Học Dự Phòng An Giang
Sốt
xuất huyết Dengue (DXH) là một bệnh dịch lưu hành ở Việt Nam.
Ðặc biệt là các tỉnh miền Nam. Tại khu vực này hàng năm
có hàng chục ngàn cas mắc bệnh, tỷ lệ tử vong cao; ảnh hưởng
nhiều đến sức khoẻ của người dân, nhất là trẻ em, lứa
tuổi mắc bệnh chủ yếu. Dịch do muỗi Aedes aegypti là trung
gian truyền bệnh.
Từ
nhiều năm qua, ngành y tế đã triển khai những biện pháp phòng
và chống dịch; nhưng kết quả đạt được còn hạn chế, kể
cả việc phun hóa chất diệt muỗi dạng khí dung
ULV.
Ðể
nghiên cứu sâu về DXH, đặc biệt là muỗi Aedes aegypti, mắt
xích chủ yếu trong quá trình truyền dịch; Một chương trình hợp
tác đã được mở ra giữa trường Ðại Học Québec, Canada
và Viện Pasteur TP.Hồ Chí Minh. Chương trình nhằm tìm hiểu sâu
về những đặc tính sinh thái cơ bản của loài Aedes aegypti ở
khu vực đồng bằng sông Mékong; Từ đó tìm hiểu, thăm dò
những biện pháp hữu hiệu kiểm soát loài muỗi này, góp
phần phòng chống DXH.
Những
kết quả nghiên cứu cho thấy tại khu vực đồng bằng sông Mékong,
Aedes aegypti xuất hiện ở mọi nơi, với mật độ cao (bảng
2,6,9,biểu đồ 2,5,10).Muỗi Aedes aegypti sống ở trong nhà,
gần người, thường đậu nghỉ chủ yếu trên các dây mắc
quần áo, chăn màn và các vật dụng gia đình khác, không đậu
trên tường vách (biểu đồ 13)
Ổ
chứa lăng quăng chủ yếu là các vật chứa nước sạch do
con người chủ động tạo ra để dự trữ nước phục vụ cho
ăn uống và sinh hoạt rất ít gặp ở các loại ổ chứa khác
(bảng 4,7; biểu đồ 3,8). Gần phân nửa số vật chứa này không
có nắp đậy; Số có nắp cũng chưa đạt yêu cầu do nắp đậy
không kín và không được sử dụng thường xuyên. Ðặc biệt
trong mùa mưa, các vật chứa nước thường được mở nắp
để hứng nước dự trữ nên tỷ lệ vật chứa có nắp giảm
nhiều (bảng 5,8; biểu đồ 4,9); tạo điều kiện cho muỗi Aedes
aegypti vào đẻ trứng và phát triển
Từ
những kết quả nghiên cứu về muỗi truyền bệnh; Các biện
pháp phòng chống đã được đề ra; Tạo cơ sở cho việc xây
dựng các nội dung tuyên truyền, giáo dục cộng đồng về DXH
và biện pháp phòng chống. Với các hình thức tuyên truyền
đa dạng như phát thanh, họp dân, chiếu vidéo, tranh ảnh, đến
tài liệu hướng dẫn cho giáo viên, học sinh; Các buổi thi văn
nghệ về chủ đề phòng chống DXH, thi nắp lu v.v...đã cung cấp
cho cộng đồng những kiến thức về DXH và muỗi Aedes aegypti,
từng bước nâng cao những hiểu biết của nhân dân về bệnh
nầy và cách phòng chống.
Những
kết quả thu được, được sự hỗ trợ của các chuyên gia
Canada và các trang bị kỹ thuật giúp cho việc thu thập số liệu,
phân tích các kết quả được thực hiện nhanh chóng và chính
xác. So sánh số liệu giám sát côn trùng tại Nhị Thành (Tỉnh
Long An) năm 1995 (sau khi đã triển khai các biện pháp truyền thông,
hướng dẫn, vận động cộng đồng thực hiện các biện pháp
phòng chống muỗi và lăng quăng) với năm 1993 (khi chưa phát
động phong trào trên) hầu hết các chỉ số muỗi và lăng quăng
đều giảm đáng kể, nhất là mật độ muỗi và chỉ số
Breteau (bảng 10,biểu đồ 14,15).So với năm 1993, năm 1995 mật độ
muỗi Aedes aegypti giảm 20% (kỳ 11) đến 83,8% (kỳ7). Tuy nhiên, để
nâng cao hiệu quả của các biện pháp phòng chống muỗi, cần
thường xuyên tuyên truyền, vận động cộng đồng và giám sát
nhắc nhở các hoạt động của cộng đồng triệt để hơn nữa.
Ngoài biện pháp sử dụng nắp lu đầy đủ và đúng yêu cầu kỹ thuật, cũng cần triển khai thêm các biện pháp khác để phòng chống muỗi và lăng quăng như sử dụng rèm cửa tẩm Permethrin, thả cá ăn lăng quăng v.v...tùy điều kiện cụ thể của mỗi vùng dân cư, để nâng cao hiệu quả của các biện pháp; góp phần phòng chống dịch Sốt xuất huyết Dengue.
Copyright
2003 by Pasteur Institute In HCM, All rights reserved. Contact us : pasteur@pasteur-hcm.org.vn
167 Pasteur Street, District 3, HoChiMinh City, Vietnam. Tel : (84-8) 8200739 -
Fax : (84-8) 8231419.