LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN

THỜI KỲ KHÁNG CHIẾN CHỐNG MỸ(1954 - 1975)

Năm 1954, sau khi hiệp định Genève được ký kết, đất nước tạm thời chia làm 2 miền, một số cán bộ y tế miền Nam được tập kết ra miền Bắc, trong đó có một số cán bộ công tác ở phòng sản xuất vắc xin, phần lớn cán bộ y tế Nam Bộ ở lại tiếp tục bám đất, bám dân, phục vụ Cách Mạng. Trước thái độ ngoan cố, lật lọng của chính quyền Mỹ – Diệm, cuộc đấu tranh đòi thực hiện hiệp định Genève, tiến hành tổng tuyển cử, thống nhất đất nước phát triển mạnh mẽ và đều khắp ở các tỉnh, các vùng mà đỉnh cao là phong trào đồng khởi ở Bến Tre năm 1959 – 1960. Trước sự phát triển lực lượng của Cách Mạng, tổ chức y tế ở cấp khu, cấp tỉnh lần lượt được hình thành để phục vụ sức khỏe cán bộ, chiến sĩ và nhân dân.
Ngày 20/12/1960, Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam ra đời, tổ chức Hội đồng Quân Dân y của Mặt Trận cũng được thành lập. Năm 1964 tách riêng hệ dân y thành Ban Dân Y Miền (có bí danh là D416, C514 và cuối cùng là BS.67) với các đơn vị trực thuộc, trong đó có Phòng Vi Trùng Học (C4) do Bs. Cao Minh Tân phụ trách. Bs. Cao Minh Tân cùng 3 bác sĩ khác trong đó có Bs. Nguyễn Hồng Sáu, Bs. Đặng Chánh Thanh, đó là những người đã từng trực tiếp tham gia sản xuất vắc xin ở bưng biền trong kháng chiến chống Pháp, năm 1954 được tập kết ra miền Bắc, cuối năm 1963 là những cán bộ đầu tiên được điều về Nam để xây dựng phòng vi trùng học và tổ chức sản xuất vắc xin phục vụ kháng chiến. Sau 6 tháng vượt Trường Sơn với bao gian lao, vất vả, các cán bộ trên đã về tới căn cứ với những trang thiết bị tối cần thiết (tài liệu chuyên môn, giống vi trùng, kính hiển vi vv...) để có thể triển khai công việc được ngay.

Chỉ trong một thời gian ngắn, vừa xây dựng căn cứ, tuyển nhân viên, vừa đào tạo cán bộ chuyên môn, tiếp liệu vật tư, lo hậu cần v.v... phòng Vi Trùng Học (C4) đã sản xuất được vắc xin đậu mùa, tả, thương hàn (1964). Những năm sau, từng bước số cán bộ của C4 được tăng cường thêm do đào tạo tại chỗ (42 người) và bổ sung từ miền Bắc vào (16 người) lực lượng cán bộ khá đầy đủ để triển khai các nội dung hoạt động, chia thành các tổ chuyên môn (A) theo mô hình Viện Vệ Sinh Dịch Tễ Hà Nội. Năm 1971, do số cán bộ được tăng cường và yêu cấu chuyên khoa sâu nên A 30 phụ trách công tác Sốt Rét được tách riêng thành C 30 (Phòng Sốt Rét) do BS. Võ Hồng An phụ trách. Ngoài hoạt động sản xuất vắc xin, còn hình thành các bộ phận dịch tễ, hóa học, tiếp liệu, bảo vệ v.v... vừa làm chuyên môn, tham gia hiến đấu, bảo vệ an toàn đơn vị, vừa sản xuất tự túc lương thực, thực phẩm.
Trong hơn 11 năm hoạt động (1963 – 1975) ngoài một số hoạt động vệ sinh dịch tễ, phòng Vi Trùng Học, Ban Dân Y Nam Bộ còn sản xuất được các vắc xin tả TAB, dịch hạch tươi, đậu mùa, thương hàn, giải độc tố uốn ván, Subtilis đủ cung cấp theo yêu cầu phục vụ bộ đội và nhân dân vùng giải phóng.