Nghiên cứu vắc xin HIV đang tiến đến một bước ngoặc, khi mà những phương pháp đầy hứa hẹn trước đây chỉ đem lại sự thất vọng và tình trạng mù mờ dai dẳng không lối ra. Điều này đã được tái xác nhận qua các kết quả bi quan được công bố vào tháng 9/2004 ở hội nghị vắc-xin AIDS 2004 tại Thụy Sỹ và vào tháng 7/2004 ở hội nghị AIDS toàn cầu lần thứ 15 tại Bangkok. “Chúng ta đang đối phó với một thách thức khoa học dữ dội” Anthony Fauci, chủ tịch Viện Quốc Gia Hoa Kỳ về Các Bệnh Nhiễm và Dị Ứng phát biểu. “Vắc-xin AIDS có thể là một vắc-xin khó điều chế nhất trong lịch sử nghiên cứu vắc-xin,” Anthony tiếp lời,

Gần hai tá mẫu vắc xin đầu tiên được thử nghiệm trên người so với chỉ có 7 mẫu cách đây 2 năm. 11 mẫu trong số này là do chính phủ Hoa Kỳ tài trợ cho Mạng Lưới Thử Nghiệm Vắc Xin HIV thực hiện. Một số đang được thử nghiệm hiện nay là vắc xin ADN, được làm từ những mẩu chất liệu di truyền HIV tinh chế từ những thành phần có thể hoạt hóa và nhân đôi. Một số là loại vắc xin kiểu ‘ngựa gỗ thành Troa’ (Trojan horse) , được điều chế bằng cách gom chung những chủng virus khác với các protein HIV bất hoạt mà các nhà nghiên cứu hy vọng là sẽ kích hoạt hệ miễn dịch tăng tốc.

Nhưng nhiều câu hỏi cơ bản vẫn còn bỏ ngõ. Chẳng hạn như, các nhà nghiên cứu không hiểu được loại đáp ứng miễn dịch nào là tốt nhất để bảo vệ cơ thể chống lại HIV. Và họ cũng không thể chỉ ra được cách chế ra một vắc xin gây đáp ứng kháng thể trung tính có khả năng bắt và tiêu diệt HIV trước khi nó chính thức xâm nhập cơ thể (vắc xin gây đáp ứng kháng thể trung tính là  điểm then chốt của tính hiệu quả của bất cứ loại vắc xin nào khác).

Giám đốc bộ phận nghiên cứu vắc xin phát biểu lúc khai mạc hội nghị Vắc Xin AIDS Toàn Cầu rằng : “Nhiệm vụ của việc nghiên cứu là dấn thân vào các ngõ cụt để khám phá điều chưa biết. Đó chính là cách mà chúng ta làm khoa học”

Những bước sai lầm là không thể tránh khỏi vì các thử nghiệm vắc xin HIV trên khỉ không thể tiên đoán được là kết quả cũng tương tự khi thử nghiệm trên người. Điều đó thúc đẩy sự thay đổi trong chiến lược nghiên cứu một cách sâu sắc: giờ đây các nhà nghiên cứu phải dựa vào các thử nghiệm trên người với quy mô nhỏ hơn, ít tốn kém hơn, Lawrence Corey, giám đốc Mạng Lưới Thử Nghiệm Vắc Xin HIV nói.
Khưu Văn Nghĩa