Nghiên cứu mới nhắm vào hệ thống miễn dịch và HIV đã vén màn bí mật về nhiễm HIV suốt 20 năm qua và mở ra triển vọng mới cho việc chế tạo thuốc điều trị. Kể từ những ngày đầu của đại dịch AIDS, các nhà khoa học đã biết rằng tế bào lympho T đóng vai trò trọng tâm trong quá trình nhiễm HIV. HIV phát triển mạnh trên tế bào T, và khi số lượng tế bào miễn dịch lưu hành trong máu giảm xuống tới ngưỡng dưới hoặc bằng 200 bệnh nhân sẽ dễ dàng suy sụp (đánh dấu bằng thời kỳ AIDS toàn phát).
Hầu hết giai đoạn đầu khi mới nhiễm, HIV không thể gây nhiễm các tế bào lymphô T. Khoảng 95% tế bào T ở “trạng thái nghỉ” (resting T-cells) khi HIV không xâm nhập vào chúng. Chỉ khi tế bào T trở nên hoạt hóa, tức là nhân lên một cách nhanh chóng để giết những vi sinh vật xâm nhập vào cơ thể, thì HIV mới xâm nhập vào tế bào, chúng sử dụng bộ máy di truyền của tế bào T để sao chép, và cuối cùng giết cả tế bào T.
Bs. Warner Greene thuộc Viện Virút và Miễn Dịch Học Glastone của đại học California-ở San Francisco đã phát biểu là hầu hết các nhà khoa học cho rằng tế bào T ở trạng thái nghỉ thiếu một thành tố quan trọng mà HIV cần để gây nhiễm chúng. Greene và đồng nghiệp lại phát hiện ra rằng tế bào T ở trạng thái nghỉ có hệ thống phòng vệ chống virút bằng yếu tố di truyền rất mạnh. Ông nói “Tế bào T nghỉ” dàn thành một tấm chắn virút có tác dụng chống lại HIV vô cùng hữu hiệu. Không may là tấm chắn này lại rơi ra khi tế bào T bị hoạt hóa.
Quá trình bảo vệ chống virút của tế bào T ở trạng thái nghỉ bắt nguồn từ protein APOBEC3G, một enzym có lẽ đã tiến hóa ở động vật có vú như là một hệ thống phòng vệ tự nhiên. HIV có một protein gọi là VIF; protein này có tác dụng vô hiệu hóa khả năng bảo vệ của tế bào T bằng cách trung hòa APOBEC. APOBEC tồn tại trong một phiên bản gồm có chuỗi nặng và chuỗi nhẹ. Ở tế bào nghỉ (resting T-cell), chuỗi nhẹ APOBEC rất độc đối với HIV. Nhưng khi tế bào T được hoạt hóa thì chuỗi nhẹ protein APOBEC trôi nổi tự do sẽ gắn vào phức hợp chuỗi nặng và trở nên dễ tổn thương trước HIV.
Nghiên cứu này, mà người đứng đầu là Ya-lin Chiu, đã dùng một “bộ giảm thanh bằng gien” (gene silencer) để gỡ bỏ APOBEC chuỗi nhẹ trong tế bào T nghỉ, để sau đó chúng trở nên dễ cảm nhiễm hơn đối với HIV như khi tế bào T được hoạt hóa. Greene gợi ý rằng tế bào T có thể bất hoạt APOBEC chuỗi nhẹ khi chúng sắp phân chia, vì những hóa chất tương tự có tính năng tiêu diệt virút có thể phá hủy gien tế bào trong quá trình phân chia. Điều đó có nghĩa rằng bất kỳ một điều trị để giữ chuỗi nhẹ APOBEC nào cũng sẽ gây ra ung thư.
Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu đang tạo ra niềm phấn khích. Bs. Roger Pomerantz, giám đốc khoa truyền nhiễm thuộc đại học Thomas Jefferson, Philadelphia phát biểu rằng nghiên cứu này cho thấy rõ hơn rằng “có một số chất trong cơ thể có khả năng ức chế HIV”.
VTTN
Trích dịch từ bài, “Cellular APOBEC3G Ristricts HIV-1 Infection in Resting CD4+ T Cells” đăng trên chuyên san the Nature ngày 13/04/2005