Giả thuyết về công trình của các nhóm nghiên cứu Pháp được sự bảo trợ của Cơ quan quốc gia nghiên cứu SIDA (ANRS) đã được hợp thức hóa có hiệu lực. Theo các kết quả ban đầu được trình bày tại Hội nghị lần thứ 10 của Mỹ về các Retrovirus và các bệnh nhiễm trùng cơ hội được tổ chức tại Boston thì người ta có thể gây cảm ứng bằng vắc xin trị liệu, để tạo ra một đáp ứng miễn dịch được điều khiển, để chống lại virus SIDA ở các bệnh nhân có huyết thanh dương tính.

Song song với các thử nghiệm được triển khai trên thế giới để chỉnh lý một văc xin dự phòng chống lại HIV, từ nhiều năm nay ANRS đã cam kết một hướng đi độc đáo :” Vắc xin trị liệu hay miễn dịch liệu pháp bằng vắc xin”. Nhưng phải mất nhiều năm trước khi có được loại vắc xin dự phòng như vậy để sử dụng. Vấn đề là phải khêu gợi hay khuếch đại các đáp ứng miễn dịch ở những người đã nhiễm HIV. Ở họ, việc điều trị bằng các thuốc kháng retrovirus đã cho phép kiểm Soát sự nhân lên của HIV nhưng không hẳn vì thế mà sự phòng vệ miễn dịch được điều khiển để chống lại loại virus này đã được khôi phục. Để làm thử nghiệm, các nhà nghiên cứu đã dùng chế phẩm vắc xin như những chế phẩm được chỉ định cho những người có huyết thanh âm tính trong thử nghiệm vắc xin dự phòng của ANRS. Một loại chế phẩm có nguồn gốc là các lipopeptid của virus. Môt loại khác dựa trên cơ sở là các véc tơ mang virus được gọi là tái tổ hợp mà ở đó các gen của virus đã được sửa đổi. Cả 2 loại chế phẩm nói trên đều có thể gây cảm ứng để tạo ra những đáp ứng miễn dịch chống lại virus HIV .

ANRS đã bảo trợ và chỉ đạo việc tiến hành 3 thử nghiệm miễn dịch trị liệu bằng vắc xin :
VACCIL-2 (hay ANRS 093) được phối hợp bởi GS. Yves Levy (bệnh viện Henri Mondor, Créteil) có sự hỗ trợ của phòng thí nghiệm của Aventis-Pasteur và Chiron.

VACCITER ( ANRS 094) được hướng dẫn của GS. Christine Katiana ( bệnh viện Pitíe- Salpétrìere, Paris) với sự giúp đỡ của Aventis-Pasteur.

PRIMOVAX (ANRS 095) do GS. Cécile Goujard (bệnh viện Bichat, Paris). hướng dẫn tiến hành .

Những kết quả bước đầu của các thử nghiệm vừa qua đã ứớc lượng được các lợi ích của vắc xin trị liệu trên những người có huyết thanh dương tính được thực hiện sớm. Trong thời gian tới, sẽ có những thông báo đầy đủ, chi tiết. Nhưng theo Chủ tịch ANRS GS.Michel Kazatchkine, thì những kết quả bước đầu trong thử nghiệm Vaccil-2  và Vacciter là rất đáng khích lệ.

Vaccil-2 đã được đem tới cho 70 bệnh nhân đã tiếp nhận đa trị liệu để chống lại retrovirus ít nhất từ 1 năm, có hàm lượng virus được duy trì < 50 bản sao/ml và tế bào lympho TCD4 >350/mm³. Sau lần rút thăm ngẫu nhiên, một nửa số bệnh nhân tình nguyện tiếp tục được điều trị chống retrovirus., một nửa số bệnh nhân còn lại được tiếp nhận thêm phương pháp vắc xin trị liệu bằng 2 chế phẩm (4 mũi tiêm với khoảng cách 4 tuần). Sau đó là 3 liều điều trị Interleukin-2 (là chất làm tăng tỷ lệ CD4). Sau 9 tháng điều trị, tất cả các bệnh nhân mà ở họ hàm lượng virus bao giờ cũng <50 bản sao/ml. Trong trường hợp hàm lượng virus nói trên được thể hiện ở 91% số bệnh nhân tham gia nghiên cứu thử nghiệm này thì ngừng chỉ định điều trị thuốc kháng retrovirus.

Kiểm sóat sự nhân lên:
Sau 3 tháng ngừng chỉ định thuốc kháng retrovirus, ở nhóm bệnh nhân được chỉ định vắc xin trị liệu có số người tiếp tục không phải dùng thuốc kháng retrovirus tăng đáng kể và có ý nghĩa so với nhóm bệnh nhân không được chỉ định văc xin trị liệu, cụ thể: 24% (nhóm 1) và 5% (nhóm 2).
Cũng như vậy, một đáp ứng miễn dịch đặc hiệu chống lại HIV được thể hiện ở 57,5% số người được áp dụng vắc xin liệu pháp so với chỉ 25% số người không được sử dụng vắc xin trị liệu.

Như vậy, rõ ràng văc xin trị liệu đã có tác dụng gây cảm ứng để tạo nên một đáp ứng miễn dịch và sự đáp ứng đó được thể hiện thông qua sự kiểm sóat tốt hơn việc nhân lên của virus HIV.

Thử nghiệm Vacciter được áp dụng trên 45 bệnh nhân đa trị liệu, có hàm lượng virus <200 bản sao/ ml và số lượng tế bào CD4 >400/mm³ ít nhất đã từ 1 năm. Một tháng sau mũi tiêm thứ 4 bằng chế phẩm vắc xin tái tổ hợp, việc điều trị bằng thuốc kháng retrovirus được ngừng lại. Đã xác định ở 61 % số bệnh nhân thể hiện một đáp ứng miễn dịch tốt, có chất lượng. Sự đáp ứng này có khác nhiều so với đáp ứng tự nhiên – về phương diện số lượng. Trung bình, sau 44 tuần thì ngừng điều trị bằng thuốc kháng retrovirus, có 10 bệnh nhân luôn luôn không phải điều trị.

Những kết quả trên là chắc chắn có hứa hẹn. Song ANRS, các nhà khoa học và các hiệp hội mới chỉ xem đó là kết quả bước đầu.
HẠ BÁ KHIÊM
Theo Paul Benkimoun, Trong Le Monde, 14/02/2003.