Đáp ứng miễn dịch kháng lại HIV có vai trò chủ chốt trong việc kiểm sóat sự nhân lên của virút. Hiệu quả của đáp ứng này đã được thấy rõ trong quá trình sơ nhiễm
Nhưng ở nhiều người bị nhiễm virút đáp ứng này mất đi. Các phương pháp điều trị bằng thuốc kháng retrovirus cho phép một tái tạo miễn dịch bộ phận: người ta nhận thấy trong điều kiện đa trị liệu một sự khôi phục cân bằng nội môi của CD4 và các khả năng phòng vệ chống lại các tác nhân gây bệnh. Nhưng các đa trị liệu lại không cho phép khôi phục khả năng miễn dịch chống lại HIV. Ngược lại, bằng cách làm giảm sự thể hiện của hệ thống miễn dịch đối với HIV, các phương pháp điều trị chống lại retrovirus cung cấp cho các tế bào lympho ảo tưởng là nhiễm trùng đã kết thúc và các đáp ứng miễn dịch đối với HIV đã bị ức chế. Một sự đáp ứng tạm thời của đáp ứng đặc hiệu kháng lại HIV đã được quan sát thấy như vậy trong các thời kỳ ngưng điều trị.
Mục tiêu của gây miễn dịch trị liệu là cảm ứng, phát triển và tăng cường đáp ứng miễn dịch kháng retrovirus để cải thiện khả năng kiểm sóat sự nhân lên của virút và/hoặc giảm bớt sự phơi bày trước chất kháng retrovirus. Các chất sinh miễn dịch khác nhau hiện nay đã được đánh giá như: các peptid hay protein của virút, các véc tơ virút (adenovirus hay poxvirus) tái tổ hợp đối với gen của HIV, vắc xin AND hay virút được hoạt hóa. Những thử nghiệm được ANRS vận dụng nghiên cứu các tác dụng của nhiều loại trong số các chất sinh miễn dịch này. Các kết quả đầu tiên của 2 trong số các chất đó là đối tượng để trình bày.
Thử nghiệm mang ký hiệu ANRS 094 , Vacciter” đánh giá một phương pháp tiêm chủng trị liệu ở các bệnh nhân trước hết đã chứng tỏ một đáp ứng tốt đối với phương pháp đa trị liệu chống lại retrovirus. Điều này gửi đến bệnh nhân được tiếp nhận phương pháp tam trị liệu ít ra từ một năm mà hàm lượng virút dưới 200 bản sao/ml và các tế bào CD4 trên 400/mm3 ít nhất cũng từ một năm. Mặt khác các bệnh nhân đó phải biểu thị sự hồi phục bộ phận khả năng phòng vệ miễn dịch của họ.
Miễn dịch trị liệu gồm 4 mũi tiêm với khỏang cách một tháng để chuẩn bị cho việc tiêm chủng vắc xin Alvac –VIH- CP1433. Sau 4 tháng, ngưng điều trị kháng retrovirus ở bệnh nhân. Mục đích là để xem việc tiêm chủng có cảm ứng tạo nên một đáp ứng miễn dịch có điều khiển để chống lại retrovirus hay không và đáp ứng miễn dịch đó có đủ mạnh để duy trì sự kiểm soát hàm lượng virút đã thu nhận được trước đó bằng đa trị liệu kháng retrovirus hay không. Việc điều trị bằng thuốc kháng retrovirus được thực hiện trở lại trong trường hợp hàm lượng virút lại tăng lên hay tế bào CD4 bị giảm sút.
Roland Tubiana (bệnh viện Pitíe – Salpetrìere, Paris) đã chỉ ra những dữ kiện sơ bộ ở 48 bệnh nhân. Tất cả họ đều được tiêm 4 mũi và 60,5% số bệnh nhân đã thể hiện ít ra là một đáp ứng dương tính đối với nghiệm pháp tăng sinh tế bào lympho CD4 trong thời kỳ tiêm chủng. Không có một phản ứng không mong muốn nào về mặt lâm sàng được nhận thấy. Trong khi phân tích, luôn luôn có 10 bệnh nhân không được điều trị với một thời hạn cắt điều trị trung bình là 50 tuần lễ. Thời hạn trung bình cắt điều trị đối với các bệnh nhân tiếp nhận lại đa trị liệu cho họ là 6,7 tuần lễ. Các phân tích chi tiết hơn nữa còn đang tiếp tục.
Một con đường cho tương lai ?
Thử nghiệm mang ký hiệu ANRS 093 , Vaccil- 2” tiếp tục các mục tiêu tương tự như những mục tiêu của ANRS 094” Vacciter” nhưng bằng phương pháp khác.”Vaccil-2 , cũng liên quan đến các bệnh nhân được tiếp nhận đa trị liệu kháng retrovirus ít ra được 12 tháng, có một đáp ứng miễn dịch tốt về hàm lượng virút (phải dưới 50 bản sao/ml) và CD4 (phải trên 350/mm3). Mặt khác, một phần của các bệnh nhân này đã nhận IL-2 (interleukin – 2) trong phạm vi của thử nghiệm trước. Một khi tham gia vào thử nghiệm
“Vaccil – 2”, các bệnh nhân được chia làm 2 nhóm: ở nhóm thứ nhất, bệnh nhân tiếp tục được điều trị kháng retrovirus không có sự cải tiến nào
(kể cả nếu đã được nhận IL-2 trước đây); ở nhóm thứ 2: theo phương pháp miễn dịch trị liệu phối hợp với điều trị kháng retrovirus. Trước hết các bệnh nhân nhận 2 kiểu tiêm chủng bởi các vắc xin khác nhau: một loại là vắc xin tái tổ hợp Alvac-VIH-CP1433 và một loại khác dựa trên cơ sở lipopeptid có tên gọi là lipo-6T. Loại tiêm chủng này được thực hành bằng 4 mũi tiêm với khoảng cách là 4 tuần lễ. Ở thì thứ 2, các bệnh nhân được nhận một miễn dịch trị liệu không đặc hiệu dưới dạng các đợt điều trị IL-2. Sau 40 tuần lễ điều trị, các bệnh nhân của cả 2 nhóm mà hàm lượng virút dưới 50 bản sao/ml được ngưng điều trị theo kiểu đa trị liệu kháng retrovirus. Vấn đề còn lại ở đó là cần xem việc tiêm chủng tiếp theo các đợt điều trị IL-2 có cảm ứng một đáp ứng miễn dịch hay không và đáp ứng miễn dịch đó có duy trì được sự kiểm soát hàm lượng virút hay không. Trong trường hợp hàm lượng virút lại tăng lên hay các tế bào CD4 giảm đi, việc điều trị kháng retrovirus lại được tiếp tục. Yves Levy (bệnh viện Henri Mondor, Créteil) đã xác nhận có 70 bệnh nhân được tham gia vào thử nghiệm này bằng sự trình bày các kết quả sơ bộ làm lóa mắt. Ở tuần lễ thứ 40, 90% số bệnh nhân được cắt điều trị. Ở tất cả số bệnh nhân đó, quan sát thấy lượng virút lại tăng lên. Sang tuần thứ 52, 25%số bệnh nhân được ngưng điều trị mãi mãi, còn 65 % lại được điều trị tiếp tục. Thời hạn trung bình của việc tái điều trị kháng retrovirus cho những bệnh nhân này là 46 ngày. Việc tiếp tục điều trị lại được kèm theo sự quay trở lại của hàm lượng virút đã không thể phát hiện được ở phần lớn các bệnh nhân. Các phân tích miễn dịch – virút tỉ mỉ hơn đang được tiến hành. Quá trình điều trị được kết luận qua sự trình bày các kết quả ban đầu của nghiệm pháp, Lipthera”. Vấn đề là một thử nghiệm tiêm chủng bởi các lipopeptid trên các bệnh nhân có hàm lượng virút dưới 50 bản sao /ml và lượng CD4 trên 350/mm3 từ ít nhất 6 tháng, được tiếp nhận đa trị liệu kháng retrovirus từ ít nhất một năm. 24 bệnh nhân được tham gia vào nghiên cứu đã nhận 3 mũi tiêm có khỏang cách 3 tuần lễ các lipopeptid giống hệt các lipopeptid được dùng trong thử nghiệm vắc xin dự phòng ANRS VAC 04. Sau 24 tuần lễ, việc điều trị kháng retrovirus được ngưng nếu đo lường tế bào CD4 và hàm lượng virút cho thấy có sự duy trì khả năng kiểm soát miễn dịch – virút học. Phương pháp đa trị liệu được tiến hành lại nếu các tế bào CD4 giảm xuống dưới 250/mm3 hoặc >50% đối với giá trị lúc ban đầu và/hoặc nếu hàm lượng virút tăng lên > 30.000 bản sao/ml. Việc ngưng điều trị đã được vận dụng ở 21 bệnh nhân như lời giới thiệu của Gilles Pialoux ( Bệnh viện Tenon, Paris). Tới 3 tháng, 9 bệnh nhân vẫn không tham gia điều trị. Các lipopeptid đã được dung nạp tốt. Về phương diện sinh miễn dịch, việc thuyết minh kết quả là phức tạp bởi sự thật là 9/21 bệnh nhân (43%) có đáp ứng CD4 ở thể vùi, mà ở 7 bệnh nhân chỉ có duy nhất 01 peptid. Sau tiêm chủng trị liệu, một đáp ứng CD4 được cảm ứng (chỉ số kích thích số lượng các bạch cầu trong máu ngọai vi đã bị tiêu dịệt vượt từ giá trị < 3 để đạt >=3) đã được nhận thấy ở 10/24 (41%) số bệnh nhân, điều này dường như thấp hơn ở những người khỏe mạnh tình nguyện (19/24 hoặc 79% thử nghiệm ANRS VAC 04) mà Gilles Pialoux đã báo cáo. Việc phân tích các dữ kiện liên quan tới đáp ứng tế bào CD8 và các tương quan đáp ứng miễn dịch /sự tách khỏi đáp ứng đang trong quá trình phân tích.
Các kết quả – mới còn là bộ phận – được trình bày về miễn dịch trị liệu cho thấy tất cả đang trong quá trình vừa là sự đánh giá các chất sinh miễn dịch được sử dụng hiện nay vừa khẳng định chắc chắn rằng sự tiếp cận này sẽ tạo nên con đường cho tương lai trong việc điều trị bệnh nhiễm do HIV.
( Theo mục điểm tình hình ở Bản tin ANRS Information, N. 38 Nov.2002, pp 20-21)
HẠ BÁ KHIÊM
